BÀN CHÂN BẸT Ở TRẺ: NHẬN BIẾT, ẢNH HƯỞNG VÀ HƯỚNG XỬ TRÍ

Bàn chân bẹt ở trẻ em là gì?

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc ở lòng bàn chân thấp hoặc khó nhận thấy khi trẻ đứng chịu trọng lượng. Khi đó, phần giữa lòng bàn chân tiếp xúc với mặt sàn nhiều hơn so với bàn chân có vòm phát triển rõ. Đây là đặc điểm khá thường gặp ở trẻ nhỏ và không phải lúc nào cũng phản ánh một vấn đề bệnh lý.

Trong những năm đầu đời, hệ xương, cơ, dây chằng và các mô nâng đỡ của trẻ vẫn tiếp tục hoàn thiện. Lớp mô mềm dưới lòng bàn chân cũng khiến bàn chân có thể trông phẳng hơn thực tế. Khi trẻ lớn lên, vòm chân có thể dần rõ hơn. Một số trẻ vẫn có bàn chân bẹt nhưng không đau, vận động bình thường và không cần điều trị.

Vì vậy, đánh giá bàn chân bẹt không nên chỉ dựa vào hình dạng bên ngoài. Điều quan trọng là xem xét khả năng vận động, dáng đi, mức độ linh hoạt của bàn chân và những triệu chứng mà trẻ gặp phải.

Hai dạng bàn chân bẹt thường gặp

Bàn chân bẹt ở trẻ có thể được chia thành dạng mềm linh hoạt và dạng cứng. Với bàn chân bẹt mềm linh hoạt, vòm chân thường giảm hoặc biến mất khi trẻ đứng nhưng có thể xuất hiện khi ngồi, nằm hoặc nhón gót. Đây là dạng phổ biến và nhiều trường hợp không gây đau hay hạn chế chức năng.

Trong khi đó, bàn chân bẹt cứng ít gặp hơn. Vòm chân không thay đổi rõ theo tư thế, bàn chân có thể kém linh hoạt và đôi khi đi kèm đau, cứng hoặc hạn chế vận động. Khi trẻ có những biểu hiện này, cần được đánh giá chuyên môn để xác định nguyên nhân, thay vì chỉ quan sát hình dáng bàn chân tại nhà.

Bàn chân bẹt ảnh hưởng đến vận động ra sao?

Không phải trẻ có bàn chân bẹt đều gặp khó khăn khi vận động. Nhiều trẻ vẫn chạy nhảy, vui chơi và tham gia các hoạt động thể chất như bình thường. Tuy nhiên, nếu khả năng nâng đỡ hoặc kiểm soát bàn chân bị ảnh hưởng, sự phân bố lực khi đứng và di chuyển có thể thay đổi.

Một số trẻ có thể nhanh mỏi chân sau khi đi bộ hoặc vận động trong thời gian dài. Trẻ cũng có thể cảm thấy đau ở lòng bàn chân, gót chân, cổ chân, cẳng chân hoặc đầu gối. Dáng đi có thể kém ổn định, trẻ dễ vấp, chạy không vững hoặc giảm khả năng tham gia các hoạt động cần nhiều sức bền.

Khi cơ học bàn chân thay đổi đáng kể, các khớp phía trên như đầu gối và khớp háng có thể phải thích nghi với sự thay đổi của trục chi dưới. Tuy nhiên, không nên mặc định rằng bàn chân bẹt sẽ gây biến dạng cột sống hoặc thoái hóa khớp. Nguy cơ và mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào cấu trúc, triệu chứng và chức năng của từng trẻ.

Điều trị bàn chân bẹt khi nào là cần thiết?

Nếu trẻ có bàn chân bẹt mềm linh hoạt nhưng không đau, không hạn chế vận động và không có bất thường chức năng đáng kể, theo dõi trong quá trình phát triển thường là lựa chọn phù hợp. Việc can thiệp chỉ vì muốn tạo vòm chân rõ hơn về hình thức không phải lúc nào cũng cần thiết.

Khi xuất hiện đau, mỏi hoặc rối loạn vận động, các phương pháp bảo tồn thường được ưu tiên. Phục hồi chức năng có thể tập trung vào tăng cường cơ bàn chân, cổ chân và cẳng chân, kết hợp các bài tập cải thiện thăng bằng, khả năng kiểm soát vận động và độ linh hoạt của các cấu trúc liên quan.

Dụng cụ hỗ trợ bàn chân có thể được cân nhắc ở những trẻ có triệu chứng phù hợp. Mục tiêu chủ yếu là hỗ trợ phân bố lực và cải thiện sự thoải mái khi vận động, không phải bảo đảm tạo lại vòm chân vĩnh viễn. Việc lựa chọn cần dựa trên đánh giá cụ thể, tránh tự ý sử dụng cho mọi trường hợp.

Phẫu thuật rất hiếm khi được chỉ định và thường chỉ xem xét khi biến dạng nghiêm trọng, đau kéo dài hoặc hạn chế chức năng không cải thiện với điều trị bảo tồn.

Khi nào cha mẹ nên đưa trẻ đi khám?

Cha mẹ nên đưa trẻ đi đánh giá nếu trẻ thường xuyên đau hoặc mỏi chân, dễ vấp ngã, đi đứng thiếu ổn định, hạn chế chạy nhảy hoặc có dáng đi bất thường kéo dài. Bàn chân cứng, đau khu trú, triệu chứng chỉ xuất hiện ở một bên hoặc hai bàn chân có sự khác biệt rõ rệt cũng là những dấu hiệu cần lưu ý.

Phát hiện sớm không đồng nghĩa trẻ phải điều trị ngay. Đánh giá đúng giúp phân biệt bàn chân bẹt sinh lý với những trường hợp thực sự ảnh hưởng đến chức năng, từ đó lựa chọn cách theo dõi hoặc can thiệp phù hợp. Cha mẹ nên khuyến khích trẻ vận động theo lứa tuổi, duy trì cân nặng phù hợp và sử dụng giày dép vừa chân, thoải mái khi hoạt động để hỗ trợ quá trình phát triển cơ xương.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng giày hỗ trợ bàn chân bẹt tại Xixa để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.

Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.

Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.

Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.

Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.

Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.

Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.