TÁC HẠI CỦA BÀN CHÂN BẸT: BIẾN CHỨNG CÓ THỂ GẶP VÀ HƯỚNG KHẮC PHỤC

Bàn chân bẹt là gì?

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc ở mặt trong bàn chân thấp hoặc khó nhận thấy khi đứng chịu trọng lượng. Khi đó, phần giữa lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất nhiều hơn. Ở một số người, gót chân có thể nghiêng ra ngoài và bàn chân có xu hướng đổ vào trong khi đứng hoặc di chuyển.

Vòm bàn chân được hình thành từ xương, cơ, gân và dây chằng. Đây là cấu trúc quan trọng trong việc nâng đỡ cơ thể, phân bổ lực và giúp bàn chân thích nghi với mặt phẳng tiếp xúc. Khi vòm chân thấp, cơ chế chịu lực và vận động có thể thay đổi ở mức độ khác nhau.

Ở trẻ em, lòng bàn chân phẳng khá thường gặp trong những năm đầu đời và không nhất thiết là dấu hiệu bệnh lý. Vòm chân có thể tiếp tục phát triển khi trẻ lớn. Bàn chân bẹt cũng có thể thuộc dạng mềm dẻo, khi vòm xuất hiện lúc không chịu lực, hoặc dạng cứng, khi vòm vẫn không rõ ngay cả khi bàn chân được thư giãn. Vì vậy, cần đánh giá cả cấu trúc lẫn chức năng thay vì chỉ dựa vào hình dáng bàn chân.

Những ảnh hưởng có thể xảy ra

Bàn chân bẹt không đồng nghĩa với việc chắc chắn gây đau hoặc biến chứng. Nhiều người có vòm chân thấp nhưng vẫn đi lại, chạy nhảy và sinh hoạt bình thường. Vấn đề thường đáng lưu ý hơn khi bàn chân bẹt đi kèm khả năng nâng đỡ kém, đổ vào trong nhiều hoặc xuất hiện triệu chứng.

Khi đó, một số cơ, gân và khớp có thể phải làm việc nhiều hơn để duy trì sự ổn định. Người bệnh có thể cảm thấy đau hoặc mỏi ở lòng bàn chân, gót chân, cổ chân hay cẳng chân, đặc biệt sau khi đứng lâu, đi bộ đường dài hoặc vận động với cường độ cao.

Ở trẻ, biểu hiện đôi khi không phải là than đau rõ ràng. Cha mẹ có thể nhận thấy trẻ nhanh mệt, ngại chạy nhảy, giảm khả năng tham gia hoạt động thể chất hoặc thường xuyên muốn nghỉ giữa chừng. Một số trường hợp còn có cảm giác bàn chân thiếu vững khi vận động.

Tác động đến đầu gối, hông và vùng lưng

Bàn chân nằm ở vị trí đầu dưới của chuỗi vận động chi dưới nên những thay đổi về cách tiếp đất có thể ảnh hưởng đến chuyển động của các khớp phía trên. Khi bàn chân đổ vào trong đáng kể, cẳng chân và đầu gối có thể thay đổi hướng vận động, làm lực tác động lên một số vùng tăng lên.

Ở một số trường hợp có triệu chứng, người bệnh có thể xuất hiện đau hoặc mỏi ở đầu gối, hông hay vùng thắt lưng sau khi vận động. Dáng đi cũng có thể thay đổi nhằm giúp cơ thể duy trì thăng bằng.

Tuy nhiên, không nên khẳng định bàn chân bẹt luôn dẫn đến vẹo cột sống, thoái hóa khớp hoặc biến dạng toàn bộ hệ vận động. Những tình trạng này có nhiều nguyên nhân khác nhau và mối liên hệ với bàn chân bẹt không giống nhau ở từng người.

Dấu hiệu cần được kiểm tra

Không phải mọi trường hợp bàn chân bẹt đều cần điều trị. Việc thăm khám nên được cân nhắc nếu xuất hiện các biểu hiện như đau lòng bàn chân, gót chân hoặc cổ chân kéo dài; nhanh mỏi khi đi bộ; khó chạy, nhảy; giảm khả năng vận động hoặc thường xuyên mất thăng bằng.

Bàn chân cứng, vòm không xuất hiện ngay cả khi không chịu trọng lượng, biến dạng rõ hoặc dáng đi thay đổi cũng là những dấu hiệu cần chú ý. Ngoài ra, nếu tình trạng đau lan lên đầu gối, hông hoặc vùng lưng, người bệnh nên được đánh giá để xác định nguyên nhân.

Giày dép mòn lệch, đặc biệt ở phía trong, có thể phản ánh sự thay đổi trong cách chịu lực nhưng không đủ để xác định bàn chân bẹt. Việc chẩn đoán cần dựa trên thăm khám và đánh giá chức năng bàn chân.

Hướng khắc phục và hạn chế ảnh hưởng

Với bàn chân bẹt không gây đau và không ảnh hưởng đến vận động, theo dõi thường là lựa chọn phù hợp. Không phải trường hợp nào cũng cần can thiệp để thay đổi hình dạng vòm chân.

Khi có triệu chứng, các biện pháp bảo tồn có thể bao gồm điều chỉnh mức độ hoạt động, kiểm soát cân nặng nếu cần và thực hiện các bài tập phù hợp nhằm tăng cường cơ bàn chân, cổ chân và cẳng chân. Những bài tập này có thể hỗ trợ khả năng kiểm soát bàn chân và cải thiện chức năng vận động.

Dụng cụ chỉnh hình có thể được cân nhắc trong một số trường hợp để hỗ trợ phân bố lực và giảm khó chịu. Tuy nhiên, việc sử dụng nên dựa trên đánh giá phù hợp, thay vì tự ý lựa chọn sản phẩm với mục tiêu tạo hoặc nâng vòm chân vĩnh viễn.

Phẫu thuật hiếm khi là lựa chọn đầu tiên và chỉ được xem xét ở những trường hợp đặc biệt như biến dạng cứng, đau kéo dài hoặc suy giảm chức năng đáng kể dù đã áp dụng các biện pháp bảo tồn. Phát hiện đúng triệu chứng và xử lý theo nguyên nhân sẽ giúp hạn chế khó chịu, duy trì chức năng bàn chân và hỗ trợ khả năng vận động lâu dài.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng giày chống bàn chân bẹt tại Xixa để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.

Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.

Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.

Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.

Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.

Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.

Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.